Đại Đức Bắc Ninh: Khát vọng hiện đại hóa nghề làm bánh phu thê truyền thống

03/12/2024

Sinh ra từ làng Đình Bảng có nghề bánh phu thê truyền thống, lớn lên đã quen với mùi lá dong, đỗ xanh, đu đủ… và thẩm thấu rõ nét cái vất vả của người làm nghề, nhóm 3 cô gái Ngô Thị Phương Thanh; Đỗ Thị Yến; Nguyễn Việt Thu Hương quyết định thực hiện dự án: “Ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến để

Với những suy nghĩ hiện đại và tâm huyết trong việc thay đổi phương thức làm bánh từ thủ công sang công nghiệp, dự án của họ vinh dự đạt thứ hạng cao nhất trong Cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo tỉnh năm 2023 vừa qua.

Dự án“Ứng dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến để tự động hóa một số khâu trong quy trình sản xuất bánh phu thê truyền thống” đạt Giải nhất Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh 2023.

Tại cơ sở bánh phu thê Đại Đức, phường Đình Bảng, chị Ngô Thị Phương Thanh chia sẻ: “Ngày còn bé, chứng kiến ông bà, bố mẹ luôn chân tay từ tờ mờ sáng đến trưa muộn mới xong một mẻ bánh, mình cùng 2 cô bạn nữa quyết tâm chinh phục việc “hiện đại hóa” sản xuất bánh. Tháng 7-2023, sau thời gian ấp ủ và bàn bạc, 3 chị mới sắp xếp công việc riêng để thực sự triển khai dự án. Đi vào nghiên cứu, các chị phân tích một số hạn chế trong quy trình làm bánh hiện tại để đưa ra hướng khắc phục. Đó là bánh làm từ các nguyên liệu tự nhiên, không có chất bảo quản nên chỉ để được 3 ngày, thời tiết nắng nóng bánh dễ hỏng, trời lạnh bánh khô cứng nên khó vận chuyển bánh đến các tỉnh trong và ngoài nước. Quy trình sản xuất theo phương thức thủ công tốn nhiều thời gian và công sức, hiệu quả chưa cao; không phải ai cũng đủ kiên nhẫn và tay nghề nên việc truyền nghề gặp nhiều khó khăn…

Vì vậy, các chị nhận định yếu tố cốt lõi để khắc phục những hạn chế trên là ứng dụng máy móc hiện đại vào các khâu sản xuất. Ban đầu, các chị lên mạng tìm hiểu những cơ sở gia công khắp cả nước, đồng thời đặt mua thử nghiệm các loại máy: máy rửa lá bằng sục khí ozon, máy trộn bột, máy nạo đu đủ, thiết bị sên nhân, nồi hấp công nghiệp, thiết bị hút chân không. Quá trình đưa vào ứng dụng, các chị nhận thấy hệ thống máy móc chưa đồng bộ, chuyên biệt dành cho sản xuất bánh phu thê nên chưa đáp ứng được nhu cầu như máy trộn bột có lưỡi quay quá to khiến đu đủ bị nát, bột vẫn vón cục; máy rửa lá dong vẫn còn khiến lá bị rách. Khi ấy, các chị trao đổi với những người có kinh nghiệm, nhà sản xuất để cải tiến thiết bị cho phù hợp với sản phẩm. “Khó khăn của mình là tự tìm hiểu, đặt hàng các doanh nghiệp, cơ sở gia công nhỏ lẻ, nên thiết bị chưa có độ phù hợp chưa cao. Vì vậy, phải trải qua nhiều lần cải tiến với chi phí lớn mình mới có được loại máy, công cụ sản xuất bánh như ý. Đến nay, số vốn nhóm mình bỏ ra đã khoảng 500 triệu đồng”- chị Thanh chia sẻ.

Sau hơn 3 tháng thử nghiệm, cơ sở sản xuất bánh phu thê Đại Đức đã trang bị được dây chuyền sản xuất bánh hiện đại và cho thấy những hiệu quả rõ rệt. Cụ thể, máy đảo bột công suất 10 kg bột/ mẻ trộn kỹ hơn dùng tay và bảo đảm vệ sinh thực phẩm. Máy nạo đu đủ với công suất 200kg/giờ đến hơn 500kg/giờ giảm thời gian và công sức lao động. Lò hấp bánh với các thanh nhiệt xếp tầng cho phép hấp từ 500-1000 chiếc bánh/ lần thay vì khoảng 100 bánh/ lần khi hấp bằng nồi trước đây và có thể điều chỉnh thời gian tự động ngắt và làm mát bánh. Máy hút chân không giúp bảo quản kín bánh hạn chế vi khuẩn xâm nhập, giữ nguyên hương vị, kết cấu và độ tươi của bánh, kéo dài thời gian sử dụng thêm từ 3-5 ngày, trong điều kiện nhiệt độ 4°C là 30 ngày và -4°C là 12 tháng rất tiện lợi cho việc mang bánh đi xa.

Máy trộn bột được cải tiến để phù hợp với sản xuất bánh phu thê.

Vừa cài đặt thời gian và khởi động máy nhào bột, bà Nguyễn Thị Lộc, người có 20 năm kinh nghiệm làm bánh cho biết: “Bao năm nay, chúng tôi thường lấy công làm lãi, vì 1 cặp bánh phu thê bán giá 50.000 đồng, trừ chi phí lãi chưa đến 10.000 đồng/ cặp nhưng lại rất tốn thời gian, công sức. Trước đây, để làm 5 cân bột, tôi phải dậy từ sáng sớm chuẩn bị, đến khi giao cho khách mất khoảng 5 tiếng. Hôm nào thời tiết nắng nóng, người tôi đổ mồ hôi như tắm bởi phải phải dùng hết sức nhào, bắt bột sao cho bột dẻo, mịn, đều nhau. Bây giờ, được các cháu giới thiệu sử dụng máy móc, quy trình làm bánh của tôi rút ngắn còn 3 tiếng. Trong đó, tôi ấn tượng nhất là máy trộn bột, thao tác cũng khá đơn giản, chỉ việc ấn nút cho máy chạy xong trong 15 phút, tiết kiệm được 25 phút so với làm thủ công và người làm được giải phóng hoàn toàn sức lao động”.

Có thể thấy, việc ứng dụng máy móc trong sản xuất bánh phu thê truyền thống không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, công sức mà còn là tiền đề để các cơ sở nâng cao sản lượng, đa dạng hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh nguồn nhân lực tại các cơ sở làm bánh ngày càng thiếu hụt, dự án góp phần giải quyết khó khăn tại chỗ cho làng nghề, gìn giữ lửa nghề. Trên cơ sở thành công bước đầu, nhóm tác giả mong muốn tiếp tục cải tiến quy trình công nghệ, máy móc theo hướng hiện đại, hoàn thiện hơn. Chị Đỗ Thị Yến, thành viên dự án chia sẻ: “Chúng tôi vẫn đang tập trung tìm hiểu và đặt hàng máy sục rửa lá phù hợp. Vì các dòng máy trên thị trường hiện chỉ phục vụ cho các cơ sở gói bánh chưng, trong khi lá dong dùng để gói bánh phu thê lại có kích thước khác. Ngoài ra, những máy móc hiện tại của cơ sở chỉ đáp ứng nhu cầu bước đầu, cần được tích hợp nhiều hơn để tối ưu hiệu suất làm việc, giảm chi phí đầu vào, phù hợp với nhiều cơ sở sản xuất của làng nghề”.

Vì vậy, nhóm tác giả rất mong nhận được sự hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân về vốn đầu tư, kết nối với các nguồn lực công nghệ; hỗ trợ xúc tiến thương mại quảng bá sản phẩm, nâng cao năng lực bán hàng hiện đại thông qua các kênh trực tuyến. Để khi dự án hiện đại hóa sản xuất bánh phu thê được nhân rộng, các cơ sở làm bánh sẽ thu về nhiều lợi nhuận hơn, sản phẩm bánh được thương mại hóa mạnh mẽ hơn và trở thành thức quà đặc biệt của xứ Kinh Bắc cho mỗi du khách mang về.

Theo Báo Bắc Ninh

* Ghi rõ nguồn và link "chobacninh.vn" khi sao chép chia sẻ nội dung này!